Waarom heet jakobskruiskruid ‘jakobskruiskruid’?
De foto rechts is daags na Sint-Jakob gemaakt in het Westduinpark bij Den Haag. Het jakobskruiskruid (Jacobaea vulgaris) stond volop in bloei. Het is een algemene plant van droge, open, zandige grond. Jakobskruiskruid bevat giftige alkaloïden. Koeien en paarden mijden het, met als gevolg dat hun weitje prachtig geel kan kleuren.¹ 
Zebrarupsen, genoemd naar hun gestreepte, geel-zwarte tekening (gevaar!), zijn er juist dol op. Ze eten de plant soms helemaal kaal en worden zo zelf ook giftig, en oneetbaar voor vogels. De rups metamorfoseert in een pop en die weer in de jakobsvlinder² (Tyria jacobaeae), een zwart-rode, dagactieve nachtvlinder.³
De wetenschappelijke naam van jakobskruiskruid is Jacobaea vulgaris, de Duitse naam Jakobs-Greiskraut. De bewuste Jakob is de discipel Jakobus, Sint-Jakob. Jakobskruiskruid zal naar hem genoemd zijn omdat het rond Jakobus’ naamdag (25 juli) uitbundig bloeit.
Dirk Glandorf
Het Groene Boekje en Heukels’ Flora van Nederland (de zakbijbel van de Nederlandse floristen) spellen jakobskruiskruid, met een k. Het is ook sint-jakobsschelp.
De naam van de discipel wordt in de nieuwe Bijbelvertaling gespeld als Jakobus, eveneens met een k.
1 Jakobskruiskruid in gedroogde vorm, in hooi, eten ze wel en ze kunnen dan vergiftigingsverschijnselen krijgen en zelfs creperen.
2 V/h sint-jacobsvlinder.
3 De jakobsvlinder lijkt op de sint-jansvlinder (Zygaena filipendulae), ook nog een beetje qua naam, zij het dat eerstgenoemde door de naamgevers van de Vlinderstichting ontheiligd is.
Referenties
Woordenboek der Nederlandsche Taal (WNT), lemma’s jacob en kruiskruid (gepubliceerd in 1913 resp. 1908).
» De etymologie van dotterbloem.
» De etymologie van guichelheil.
» De etymologie van herderstasje.
» De etymologie van hoefblad.
» De etymologie van pijlkruid.
» De etymologie van speenkruid.
» De etymologie van zwanenbloem.
» index
» » FLORON Verspreidingsatlas: (gewoon) jakobskruiskruid.
» Vlinderstichting: jakobsvlinder.
Geplaatst op 31 juli 2013, het laatst gewijzigd op 17 juni 2016.
© de 5e Verdieping 2013-2026